Vogels kijken: Brileider trekt meer dan 10.000 vogelaars

Op maandag 13 januari werd bij de IJzeren Kaap op de Waddenzee een brileider ontdekt. Elian Hijne keek daar door haar telescoop naar de grote groep gewone eiders die daar altijd zwemmen en kreeg plotseling een vreemde eider in beeld. Na het bekijken van de foto’s was al snel duidelijk dat dit een mannetje brileider moest zijn. De brileider was nooit eerder in Nederland gezien en is wereldwijd een uiterst zeldzame dwaalgast. Nooit eerder werd de brileider zo zuidelijk in Europa gezien.

De brileider komt normaal alleen voor op en rond de Beringzee in Noordwest-Alaska en Noordoost-Siberië. De mannetjes in prachtkleed (zoals dit exemplaar bij de IJzeren Kaap) verblijven bijna het hele jaar tussen het poolijs in het uiterste noorden. In de winter houden ze de wakken open met hun eigen lichaamswarmte. Als op de pool het broedseizoen begint, in juni, trekken de vrouwtjes, vergezeld van de mannetjes naar de toendra’s aan land en zoeken daar een plek om te broeden. Tijdens die tocht maken de mannetjes de vrouwtjes het hof, paren ze een aantal keren en begeleiden ze de vrouwtjes totdat zij begint met het leggen van de eieren. Als ze er zeker van zijn dat er geen andere mannetjes meer met haar paren, vertrekken de mannetjes weer naar zee. Al met al zijn ze misschien maar net een week aan land. Zijn de vrouwtjes uitgebroed, dan vertrekken ze met de uitgevlogen jongen snel naar volle zee, naar het noorden. Dit verklaart waardoor deze prachtige eendensoort zo zeldzaam is ten zuiden van het broedgebied. Voor deze ontdekking werd in Europa maar vijf keer eerdere een waarneming van deze soort gedaan. Allemaal in het noorden.

De eidereendenfamilie bestaat uit vier soorten. Behalve de brileider zijn dat onze gewone eider die op Texel onder andere in De Slufter en op de Schorren broedt, de koningseider die hier als dwaalgast al een aantal malen is gezien, en de Stellers eider, ook dwaalgast in Nederland maar nog nooit op Texel gezien. Van alle vier zijn de vrouwtjes bruin gekleurd en voor de leek op elkaar gelijkend. Maar de mannetjes zijn prachtig gekleurd. De brileider steekt de andere eidersoorten wel naar de kroon. Deze heeft echt een prachtige koptekening.

Door zijn schoonheid en door de zeldzaamheid, zijn inmiddels al meer dan tienduizend vogelliefhebbers naar Texel gereisd om deze beauty te bewonderen. Uit bijna alle Europese landen en zelfs uit heel verre zoals Pakistan, India, Brazilië en de VS zijn ze naar Texel gekomen. Dat klinkt gek, maar voor hen is het eenvoudiger naar Texel te reizen dan in het broedgebied van deze spectaculaire soort te komen. Dus voor iedere vogelliefhebber is de langdurige aanwezigheid van deze brileider een buitenkans om de soort ooit te zien te krijgen.

Nu, na bijna vier weken, lijkt het erop dat de brileider het erg naar zijn zin heeft. Hij trekt op met de gewone eiders op de Waddenzee, eet goed en ziet er nog steeds fris en fruitig uit. Het zou zomaar kunnen dat we nog weken kunnen genieten van deze schoonheid. Wil je hem zelf ook zien? Parkeer dan bij de IJzeren Kaap en ga vandaar buitendijks op zoek naar vogelaars. Daar mag je best even bij iemand door een telescoop of verrekijker kijken. Je kunt ook mee op excursie met het Vogelinformatiecentrum. Kijk voor meer informatie en reserveren op www.vogelexcursiestexel.nl.

Tekst: Marc Plomp