Dit artikel is geschreven door
Souwie Lely
Redactie
Het boek van Souwie: Ik heb een paar vragen voor je
Algemeen Het boek van Souwie
Terug van weggeweest; hier weer een boekenrubriek voor jullie. Ik ben altijd wel iets aan het lezen, alleen soms is de vaart er wat uit en soms zijn het boeken die zich wat minder laten lenen om een column over te schrijven. Niet alles hoeft megagelaagd en diepgaand te zijn, soms is vermakelijk ook een prima eigenschap voor een boek. Ik vind het ook heerlijk om reality-tv of romantische komedies met een supervoorspelbaar plot te kijken, maar om daar een uitgebreide analyse op los te laten in de krant lijkt me wat onnodig.
Ik las ‘I Have Some Questions for You’ (ik las ‘m in het Engels) van Rebecca Makkai. Over Bodie Kane, een 40-jarige podcastmaker en filmdocent. Zij keert terug naar de kostschool Ganby waar zij haar middelbareschooltijd heeft doorgebracht, om daar een aantal gastcolleges te geven. Door haar terugkeer komen herinneringen uit haar tijd daar boven, vooral de moord op haar huisgenoot Thalia in 1995 dringt zich steeds meer aan haar op. Maar kloppen haar herinneringen wel?
In retrospectief is alles misschien niet zo simpel als dat het toentertijd leek en is de arrestatie van de zwarte gymleraar Omar overhaast en onzorgvuldig geweest. Wat is er gebeurd die avond en is Omar wel de schuldige? Daar probeert Bodie nu, met behulp van haar studenten, achter te komen.
Het boek is niet gericht aan de lezer, maar de hoofdpersoon stelt ‘een paar vragen’ aan de problematische muziekleraar Denny Bloch. Bodie wilde het toen niet zien, maar met een blik van nu hield hij er wel erg intiem contact met de leerlingen op na, en een leerling in het bijzonder. Maar staat dat gelijk aan schuld aan de moord op Thalia? Hoewel er een whodunnit element in het boek zit hangt het niet aan elkaar van onthullingen en plottwists. Dat leest een stuk rustiger dan andere boeken in het genre, maar is het toch spannend en het einde verrassend.
Door de setting – een kostschool in New Hampshire – en de dood van een leerling onder verdachte omstandigheden, is de vergelijking met Donna Tartt’s ‘De verborgen geschiedenis’ snel getrokken. Deze mysterieuze sfeer is al gelijk een uitnodigend decor voor zo’n roman.
Ik houd van intertekstualiteit. Ik krijg altijd een licht gevoel van vreugde wanneer er in een boek verwijzingen naar kunst, boeken of films voorkomen die ik heel tof vind. In dit geval regende het referenties waarvan ik blij werd. Een mede-docent is fan van Shirley Jackson, op de boekenplank van haar affaire staan boeken van David Mitchel en Audre Lorde en een studente neemt overal ‘Beloved’ van Toni Morrison mee naartoe, et cetera. Naast dat ik me een hele mevrouw voel dat ik van al deze auteurs meerdere dingen gelezen heb, zijn het ook nog eens auteurs die ik erg kan waarderen. Aan goede smaak ontbreekt het Makkai dus niet. Dat maakt dat ik denk dat Rebecca en ik elkaar wel begrijpen. Bepaalde vergelijkingen of overpeinzingen en inzichten van de hoofdpersoon vond ik herkenbaar of pakkend.
Een mooie analogie uit het boek vind ik wanneer Bodie een schoolproject van vroeger beschrijft. Voor biologieles moesten de leerlingen een hoelahoep neerleggen, observeren wat er in een jaar tijd binnen die hoepel is veranderd en dat documenteren. Voor Bodie heeft Ganby dezelfde eigenschappen; een afgebakend stuk, dat ogenschijnlijk niet veel veranderd is, maar wanneer je beter kijkt allerlei sporen zichtbaar worden van wat er zich heeft afgespeeld.
Makkai schuwt grote thema’s niet: de #MeToo-beweging, geïnstitutionaliseerd racisme, femicide. Ze stelt de vraag hoe ethisch de fascinatie is die veel mensen hebben met true crime. Het stikt van de documentaires, series, boeken en in dit geval podcasts over de meest gruwelijke gebeurtenissen. De een met meer oog en respect voor het slachtoffer en nabestaanden dan de ander. Ramptoerisme ligt waarschijnlijk ergens in de menselijke aard, maar Makkai illustreert dat dit snel om kan slaan naar sensatiezucht. De schrijnende opsommingen van soortgelijke zaken als die van Thalia geven weer hoe veelvoorkomend en bijna inwisselbaar deze verhalen van vermoorde vrouwen zijn. Waarbij vaak de moordenaar meer aandacht krijgt dan het slachtoffer dat gereduceerd wordt tot een lichaam en een publiek schouwspel, compleet ontdaan van iedere vorm van autonomie.
Met haar vorige boek ‘Een stralende toekomst’ (‘The Great Believers’), dat ook erg de moeite waard is, was ze een van de kanshebbers voor de Pulitzerprijs. Hoewel ik altijd heel erg houd van de verhalende manier van vertellen van Makkai, ze weet karakters echt tot leven te brengen en ik kan me haar boeken vaak nog goed herinneren, heb ik toch het gevoel dat ze af en toe een shortcut neemt. Sommige ideeën zijn net niet lekker uitgewerkt of een verhaallijn voelt willekeurig aan en de samenhang met de rest van het verhaal is me soms wat onduidelijk. Desalniettemin weet Makkai met een ogenschijnlijk standaard, tikje uitgemolken onderwerp, toch een origineel en gelaagd verhaal neer te zetten.