De kinderboekenhoek - Oude boeken, actuele boodschap

Het belang van voorlezen wordt al langer onderschreven. Met meerdere vaders op de redactie, wordt onze kennis van het aanbod ook steeds groter. Naast de andere boekenrubrieken verschijnt er nu ook een vaste plek voor onze favoriete voorleesboeken. Een rubriek die geschreven wordt door Pepijn Dros, Marcel Plaatsman en Job Schepers. Deze keer staat Pepijn voor zijn boekenkast en valt zijn oog op de kinderboeken uit zijn jeugd. En wat blijkt? Veel van deze titels zijn actueler dan ooit, al zijn er ook boeken bij die de wenkbrauwen doen fronzen. 

Met drie kinderen, één van bijna twaalf, één van net tien, een nakomertje van vijf en een vader en moeder die graag voorlezen hebben wij thuis door de jaren heen een vrij indrukwekkende verzameling kinderboeken aangelegd. De basis van deze verzameling bestaat uit kinderboeken uit de jeugd van mij en mijn vrouw. Als ik mijn oude kinderboeken, veelal uit midden jaren zeventig, voorlees, valt op dat het vrijwel allemaal boeken zijn met ‘een boodschap’ of een moraal. Veel meer dan tegenwoordig het geval is naar mijn idee, want stel je voor dat je de tere kinderzieltjes schaadt...Grappig voorbeeld daarvan is een boek van Eric Carle, dat oorspronkelijk in het Nederlands verscheen als ‘Het vervelende lieveheersbeestje’ en ik onlangs in de winkel zag liggen als ‘Het lieveheersbeestje dat niet lief deed’. Het is misschien een detail, maar ik vind het toch veelzeggend. 

Elon Musk 

Een fascinerend boek uit 1972, dat tegenwoordig nog veel actueler is dan toen, is getiteld ‘Dinosaurs and all that rubbish’. Het is vertaald door Paul Biegel en in Nederlands omgedoopt tot ‘Drommels, wat een rommel!’. Het gaat over een mannetje dat de aarde eerst volledig uitput en vervuild om een raket te bouwen om zo naar een ster te kunnen reizen in de hoop daar het paradijs te vinden. Eenmaal aangekomen op de ster blijkt het maar een dorre boel te zijn en besluit hij verder te reizen. Hij keert na hele lange tijd dan weer terug naar aarde waar uit de puinhopen die hij destijds achterliet, weer nieuw leven is verrezen. Dan vallen de schellen van zijn ogen en beseft hij dat al die tijd al in het paradijs woonde voordat hij de aarde vernietigde met zijn expansiedrift. De vergelijking met types als Elon Musk en Jeff Bezos, die zijn verwikkeld in een spacerace terwijl ze er ondertussen een puinhoop van maken, is treffend. Een boek met een dreigende ondertoon, maar ook met een hoopvol en typisch jaren zeventig einde: ‘de aarde is van iedereen!’. 

Ik ben een beer, dat zie je toch?

Een ander mooi boek, met verholen maatschappelijke kritiek, is ‘De beer, die een beer wou blijven’ uit 1976. Deze oorspronkelijk Duitse titel van Jörg Müller en Jörg Steiner gaat over een beer die ontwaakt uit zijn winterslaap en dan wakker wordt in een fabriek. Tijdens zijn slaap is het bos gekapt, en is er een fabriek gebouwd. De mensen van de fabriek zien hem niet als beer, maar als een fabrieksarbeider die niet wil werken. Hij doet er alles aan om hen te overtuigen dat hij toch echt een beer is, maar volgens de mensen komen beren alleen voor in het circus of de dierentuin. Een heel mooi en subtiel boek met een krachtige boodschap.

Strijd op leven en dood

Niet alle kinderboeken uit mijn jeugd zijn even subtiel. Eén van de meest bizarre boeken uit die tijd is zonder twijfel ‘Zwart op Wit’ van David McKee. Het boek dateert uit 1978 en is vertaald uit het Engels (originele titel ‘Tusk Tusk’). Het boek gaat over zwarte en witte olifanten die voortdurend met elkaar in gevecht zijn. Het boek opent als volgt: ‘Eens waren alle olifanten op de hele wereld zwart of wit. Ze hielden van alle dieren, maar elkaar konden ze niet uitstaan’. Wat volgt is een jarenlange strijd waarbij uiteindelijk alle olifanten de dood vinden. Totdat er opeens grijze olifanten uit het oerwoud tevoorschijn komen. Op het eerste oog lijken de grijze olifanten vredelievend, maar het boek eindigt onheilspellend: de olifanten met kleine oren beginnen de olifanten met grote oren met achterdocht te bekijken…’

Goed, genoeg over oude boeken. Volgende keer zal ik een aantal nieuwe boeken onder de aandacht brengen, want ook nu nog worden er prachtige prentenboeken en kinderboeken gemaakt.