Noorderhaaks, beter bekend als de Razende Bol
Laatste butegaasvan een grote zandplaat in de Noordzee, di-
rect ten westen van het Marsdiep.
Volgens een oude kaart uit 1585 werd de
plaat ‘Noorder Haecken’ genoemd maar in
1700 sprak men al van Noorderhaaks.
Er zijn in de loop van de geschiedenis ver-
schillende Noorderhaaks-banken geweest.
De eerste is in de 12e eeuw ontstaan. Door
natuurkrachten schuift de bank altijd naar
het noordoosten, richting Texelse kust.
Dit proces, dat de Coriolis-kracht genoemd
wordt, duurt meestal zo’n 150 jaar, waarna
de zandplaat verheelt met de Texelse kust.
De huidige Noorderhaaks is al de zesde
zandplaat sinds de eerste uit de 12e eeuw.
De banken ontstaan doordat het bij eb uit
het Marsdiep stromende water stuit op de
opkomende vloed vanaf de Noordzee.
De beide stromingen neutraliseren elkaar
en het zand bezinkt tot een zandplaat.
Een eeuw geleden lag op de plek van Noor-
derhaaks de zandplaat ‘Onrust’ die aan-
klampte bij de zandvlakte van De Hors.
In februari 1902 kon men deze plaat voor
het eerst te voet via De Hors bereiken.
Omstreeks 1910 kwam Onrust definitief aan
Texel vast te liggen waardoor de oppervlak-
te van De Hors aanzienlijk werd vergroot.
Het duin dat zich op Onrust in de loop der
jaren had gevormd, verdween in 1940 volle-
dig in de golven, na één decemberstormpje.
De herkomst van de naam ‘Onrust’ moge
duidelijk zijn: bij stormachtig weer kon men
er maar beter uit de buurt blijven.
De huidige Noorderhaaks is 100 jaar gele-
den gevormd en ligt sinds 1960 droog.
Zij verplaatst zich met een snelheid van on-
geveer 100 m per jaar, maar of ze zal ver-
helen met Texel is nog niet geheel duidelijk.