10 vragen aan Kees Veth

Deze week stellen we onze 10 vragen aan Kees Veth. In een vorig interview gaf Rob Hammer het stokje aan hem door. “Kees Veth is heel actief in de sterrenvereniging en hij heeft mooie verhalen. Ik denk dat hij een goede opvolger is om dit voort te gaan zetten”, zei Rob over hem.

Meer over Kees Veth
Kees werd geboren in Harlingen, maar verhuisde op jonge leeftijd naar Utrecht. Daar heeft hij zijn schoolopleiding en vervolgopleiding gevolgd. Na de hbs ging hij sterrenkunde studeren, waarna hij twee jaar op de sterrenwacht in Utrecht heft gewerkt. “Daarna heb ik een lerarenopleiding gedaan, en ben ik gaan werken in Amsterdam. Wij woonden toen in Woerden en het heen en reizen begon aardig te vervelen. In die tijd zag ik een advertentie van het NIOZ; daar heb ik op gesolliciteerd. Als astronoom naar het NIOZ toe, dat klinkt misschien een beetje gek, maar sterrenkunde heeft veel raakvlakken met natuurkunde.” Kees woont nu al 45 jaar met veel plezier op het eiland met zijn vrouw Mary. Samen hebben zij twee dochters, die aan de overkant wonen.

Hoe bent u bij de sterrenkunde gekomen?
“Onze eindexamenklas bestond uit twaalf leerlingen en wij hadden een heel leuke scheikundedocent, dus we wilden allemaal scheikunde gaan studeren. Op het slotfeest na het eindexamen zat ik te praten met twee leraren en vroeg ik wat zij gestudeerd hadden. Zij hadden sterrenkunde gedaan en vertelden wat dat inhield. De volgende dag ben ik naar de Sterrenwacht in Utrecht gegaan. Iemand heeft me daar rondgeleid en toen dacht ik: ‘Dit is veel leuker dan scheikunde’.”

Werkzame leven
“Ik heb me bij het NIOZ vooral beziggehouden met waterbewegingen. Het mengen van waterstromen door de wind, maar ook met stroming en opgewekte turbulentie in water. Vooral de fysische kant van het water. Voor onderzoek ben ik vooral op de Noordzee en op de Atlantische Oceaan geweest. Redelijke verre tochten, tot Antarctica aan toe, daar ben ik drie keer geweest. Maar ook zo noordelijk als IJsland en Groenland. Ik ben nu sinds elf jaar met pensioen, dus vul ik mijn tijd met heel andere dingen. Het werk in de wetenschap vond ik heel leuk, maar het is niet gemakkelijk, doordat er veel concurrentie is om je onderzoek uit te voeren en te laten publiceren.”

Lezingen en kijkavonden
“Ik heb na mijn pensioen de sterrenkunde weer opgepakt, omdat ik betrokken ben bij Volkssterrenwacht de Jager, bij Ecomare. Daarvoor schrijf ik elke maand een stukje. Met een aantal mensen organiseren we kijkavonden en lezingen. Rond nieuwjaar heb ik twee keer een online-lezing gegeven over de ster van Bethlehem. Het is wel heel gek om een lezing tegen je scherm te houden, hoor! Normaal gesproken geef ik lezingen door het hele land, maar dat ligt natuurlijk nu helemaal stil.”

Wie bewondert u?
“Prof. dr. Kees de Jager, tegenwoordig ereburger van Texel. Hij was destijds een van mijn hoogleraren op de Sterrenwacht in Utrecht. Hij is geboren op Texel en woont daar nu alweer een aantal jaren. Ik bewonder hem omdat hij, als bijna 100-jarige, nog recent wetenschappelijke artikelen en een boek heeft gepubliceerd. Verder heb ik van hem geleerd dat je als wetenschapper bereid moet zijn om over je onderzoek en ontdekkingen te vertellen aan de ‘gewone man’, die via de belasting toch heeft bijgedragen aan de mogelijkheid om dat onderzoek te doen. Kees de Jager zat ook in diverse organisaties om de sterrenkunde te populariseren. Veel van zijn vroegere studenten houden nog steeds voordrachten in het land.”

Favoriete muziek?
“Mijn muzieksmaak is vrij breed. Ik vind klassieke muziek erg mooi, bijvoorbeeld de muziek van Dvorák. Hij heeft zonder het te weten de grondslag gelegd voor heel veel filmmuziek. Ook folkloremuziek vind ik erg mooi, vooral muziek uit de Balkan, met een beetje bijzondere ritmes. Ik zit ook op de volksdansgroep hier; dat vind ik erg leuk.”

Mooiste reis?
“Eén van mijn allerlaatste reizen voor het NIOZ ging naar het gebied ten oosten van Afrika, tussen Madagaskar en Afrika. Die reis was met een enorm Duits schip. Toen heb ik gevraagd of mijn vrouw mee mocht. Zij werd toen zestig, dus dat was een mooie gelegenheid, en dat mocht. Voordat we aan boord gingen, zijn we op het eiland La Réunion nog een week op vakantie geweest. Dat was fantastisch. Het gebied is een mix tussen tropisch eiland, vulkanische delen en oerwoud en voor de kust zijn daar koraalriffen.”

Waar bent u trots op?
“Met een ploeg vrijwilligers heb ik meegeholpen bij het opbouwen van twee eendenkooien op het eiland. Vanuit bijna niets hebben we dat opgebouwd. We hebben bijvoorbeeld twee jaar lang matten zitten vlechten. Dat is een teamverdienste en dat vind ik mooi. Ik maak ook elke maand een sterrenkundeblaadje. Daarin staan dan een sterrenkundestukje, een sterrenkaartje en allerlei mededelingen. Dat is best veel werk en het is leuk dat nu al een aantal jaren lukt.”

Bijzonderste plek op Texel
“Toen wij hier kwamen wonen, gingen we naar de Hors toe. Tussen de Horsmeertjes heb je een verhard weggetje tot het eind, daar kun je dan de duinen over. Toen we daar voor het eerst kwamen was het helemaal open tot Den Helder. Alles wat daarna gekomen is van na 1976. Dat vind ik het bijzondere van die omgeving.”

Volgende gast
“We worden bij de eendenkooi officieel geleid door het beheer van Natuurmonumenten, maar er is iemand die ons leiding heeft gegeven en de contactman was en dat op een zeer relaxte manier deed. Dat is Gerrit Visch. Hij is een heel aardige man, hij komt uit het oosten van het land en is op Texel terechtgekomen, ik ben heel nieuwsgierig hoe dat gegaan is. Ik zou graag wat meer over hem te weten komen.”