Texel: een eiland voor de kerkliefhebber
Het bezoeken van kerken tijdens vakantie, het is vooral onder Nederlanders een gewoonte. Toeristen op Texel kunnen hun geluk niet op. Van schuilkerken tot het fotogenieke kerkje van Den Hoorn, het eiland heeft een breed aanbod aan grote en kleinere kerken. Een aantal ervan is onlangs gerenoveerd of wordt dit jaar onder handen genomen. We lichten er een paar uit.
De Burght
De Burghtkerk aan de Binnenburg in Den Burg is nog actief in gebruik voor diensten, maar is ook regelmatig het domein van tentoonstellingen, concerten of speciale bijeenkomsten. Vanaf de kerktoren heb je uitzicht over Den Burg en de gebieden er omheen. Het uit 1452 stammende gebouw is in 2020 van binnen volledig gerenoveerd. In de periode daarna is er nog opnieuw gestuct en geverfd en in 2024 werd ook de buitenkant volledig onder handen genomen. Het orgel is in 2025 in de nieuwstaat van 1818 gebracht. In de Texelse Courant, de lokale krant van het eiland, vertelde ouderling Erik van der Spek hierover: "Van orgelbouwer Johann Garstenhouer zijn niet veel orgels bewaard, dit is een van de weinige die nog intact aanwezig zijn. Tegelijk is het wel een kwalitatief goed orgel, dat zeggen niet alleen onze eigen organisten, maar ook gastorganisten die naar het eiland komen.”
Doopsgezinde kerk
De vermaning aan de Kogerstraat is in 2025 volledig gerenoveerd, dit kwam tot stand met hulp van diverse fondsen. Het bijzondere aan deze schuilkerk - doopsgezinden werden gedoogd, maar eigenlijk was het geloof niet toegestaan - is de aanwezigheid van een kerktorentje. Waar veel gebouwen uit één tijd stammen, is dit met kerken vaak niet het geval. Naar mate het aantal kerkleden toenam, werd de kerk uitgebreid. Het oudste deel van de kerk aan de Kogerstraat stamt uit 1723, in 1872 werd er een stuk bijgebouwd en in 1876 werd het orgel geplaatst. Bij de werkzaamheden moest een hoop gebeuren. Er was houtrot op een aantal plekken, er waren pannen beschadigd, voegwerk moest worden aangepast, scheuren gerepareerd, op sommige plekken liet het stucwerk los en het enige gietijzeren raam moest helemaal worden hersteld.
Maartenskerk
Midden in Oosterend staat de van oorsprong 12de-eeuwse Maartenskerk. Door het voornamelijk vlakke landschap op het eiland is de kerk al van ver te zien. Jaarlijks bezoeken veel mensen het gebouw. Voor zowel de Texelaars als de toeristen worden in en rond de kerk tal van publieksactiviteiten georganiseerd. Het oudste gedeelte van de Maartenskerk dateert uit de eerste helft van de twaalfde eeuw en is opgetrokken uit tufsteen en versterkt met rolstenen (op het eiland gekomen tijdens een van de laatste IJstijden). Het oudste deel bevindt zich tegenwoordig tussen de toren en het dwarsschip. Het rondboogvenster in de noordelijke tufstenen muur is nog zoals het door de bouwers van de kerk is aangebracht. Eveneens is in de noordmuur een dichtgemetselde boog te zien van het zogeheten ‘Noormannenpoortje’. Uit recent onderzoek bleek dat restauratie hoognodig is. Daarnaast wil het bestuur van de Maartenskerk de toegankelijkheid van het gebouw vergroten, dit onder meer door de toren open te stellen voor publiek.
Hoornder kerk
Het Hoornder kerkje behoeft geen introductie. Het 600 jaar oude kerkje is één van de meeste gefotografeerde objecten op ons eiland. Op de kerk staat het jaartal 1646, wat betekent dat de kerk ‘slechts’ 379 jaar oud zou zijn. Maar uit onderzoek blijkt dat de kerk niet alleen een stuk ouder is, maar oorspronkelijk ook veel groter was dan nu. De hele geschiedenis en anekdotes over de historie zijn terug te lezen in het boek '600 jaar baken 1425-2025 Hoornder kerk' dat vorig jaar werd gepubliceerd. Hoewel de buitenkant een favoriet foto-object is, mag een bezoek aan de binnenkant ook gerust een bezoekje waard worden genoemd. Een goed moment hiervoor kan zijn tijdens één van de vele klassieke concerten die in het kerkje worden georganiseerd.
Zeemanskerkje
In de maanden juli en augustus is het Zeemanskerkje in Oudeschild, die in 1650 in gebruik werd genomen, te bezoeken. De kerk dankt zijn naam aan het grote aantal zeelieden dat de kerk bezocht. Dit waren voornamelijk opvarenden van de schepen die op de Rede van Texel lagen te wachten tot zij konden uitvaren. Met het drukker worden van de Rede werd ook het kerkbezoek groter en werd het kerkje in 1740 uitgebreid met een uitbouw aan de noordzijde. Het kerkje bezit drie mooie kroonluchters waarvan de eerste geschonken werd door admiraal Cornelis Tromp. Michiel de Ruyter schonk de tweede, nog mooiere en grotere en de weduwe van Tromp naar alle waarschijnlijkheid de derde.
Maar Texel is vele mooie kerken rijker. Van De Cocksdorp tot aan Den Hoorn en van De Koog en De Waal naar Oosterend. Zoekt en gij zult vinden!
