Dit artikel is geschreven door
Souwie Lely

Redactie

Het boek van Souwie: Het achtste leven (voor Brilka) van Nino Haratischwili

Dit boek is een indrukwekkend familie-epos in de traditie van de grote Russische schrijvers. Er komt een eeuw aan Georgische geschiedenis voorbij, vanaf de Russische revolutie en de opkomst van het communisme tot de ondergang daarvan. Ieder hoofdstukje begint met een quote, een stuk uit een songtekst of (wet)boek, waarin de tijdsgeest en de maatschappelijke en politieke veranderingen in het land doorschemeren.

Het verhaal begint bij de vader van Stasia Jasji. Hij is een chocolademaker, een soort Willy Wonka-achtig figuur, en leert haar het recept van zijn warme chocolade. Deze drank vormt een rode draad door het verhaal en door de generaties Jasji. De drank is zo onweerstaanbaar dat de familie gaat geloven dat hij vervloekt is.

De lezer reist van Tbilisi naar Leningrad, Londen, Amsterdam en Wenen. De Georgische optand op Texel komt ook aan bod, bijzonder om dat vanuit Georgisch perspectief te lezen. De ellende en zinloosheid van oorlog grepen me erg aan. Dat de begraafplaats hier om de hoek ligt, gaf het een extra lading. Het voelde tegelijk heel groot, als onderdeel van de wereldgeschiedenis, en klein, omdat het zo dichtbij ligt.

Het verhaal illustreert hoe één moment bepalend kan zijn voor het verdere verloop van iemands leven. De ontmoeting tussen Stasia en de vrijgevochten Sopio Eristavi verbindt hun families blijvend met elkaar en heeft gevolgen voor de generaties na hen. Het boek is als een wandkleed, elk draad is een apart verhaal wat met elkaar verweven en verbonden is. Ieder karakter krijgt een uitgebreid achtergrondverhaal, waar je op het moment van lezen de relevantie niet altijd van ziet, maar waar je een paar honderd pagina’s later ineens mee om de oren wordt geslagen. Nitsa Jasji, de achterkleindochter van Stasia, verzamelt de verhalen van haar familie om te vertellen aan haar nichtje Brilka, voor haar is het achtste leven: het achtste verhaal. Dit getal staat symbool voor oneindigheid en de eeuwigheid. De laatste pagina’s zijn wit gelaten, voor Brilka om in te vullen.

Het is een dikke pil. Maar ja, honderd jaar laat zich slecht reduceren tot een dun boekje. Ondanks de omvang leest het vlot, zelfs met mijn slakkenleestempo. Ik zeg het niet snel; dit is een van de beste boeken die ik gelezen heb.